علي بن محمد التركه ( صائن الدين علي تركه )
29
شرح گلشن راز ( فارسى )
« شرح احوال و آثار صاين الدين على بن محمد تركه اصفهانى » خواجه على بن محمد بن افضل الدين محمد تركه خجندى اصفهانى ملقب به صاين الدين و مكنّى به ابو محمد ، بىشك از علماى بزرگ عصر خود و از دانشمندانى است كه گذشته از علوم رسمى بر علوم سرّ و معرفت حقيقتى آشنايى كامل داشته و از جمله بنيانگذاران تلفيق فلسفه و عرفان با حقايق شرعى است كه نحوهء تفكر و تحقيقات او ، اساسى براى تكميل حكمت خاص اسلامى شيعى به دست فلاسفه نامبردار عصر صفوى همچون ميرداماد ، ميرفندرسكى ، ملا صدراى شيرازى ، ملا عبد الرزاق لاهيجى ، ملا محسن فيض و جز آنان گرديد . 10 از قرن ششم به بعد حركت اسلامى تحت نفوذ افكار فلاسفه اشراقى و عرفانى كه مروّج عرفان نظرى بودند قرار گرفت و به تدريج امتزاج فلسفه مشاء و اشراق از يك طرف و از سوى ديگر عرفان نظرى و افكار ابن عربى در فلسفه رسوخ كرد و بر روى هم با نحوه خاص تعليمات مذهبى شيعه ، حكمتى متعالى بنيان گذاشته شد كه تا ظهور ملا صدراى شيرازى به كمال خود رسيد . در فاصله قرن ششم تا قرن يازدهم بزرگان كمنظيرى در حكمت اسلامى ظهور كردند كه هر كدام به نوبه خود سهم بسزايى در تكوين اين فلسفه داشتهاند ، از جمله خواجه نصير الدين طوسى ، علامه حلى ،